Göktürkçe Dersleri ve Araştırmaları

                                 ''ed-de'' Tamgası    
Ed tamgası daha önce anlattığım gibi belirli bir nesne yada durumdan gelmemiştir. Ed tamgası ilk kullanım olarak sahip olunan malların işaretlenmesi için kullanılmıştır. Şöyle ki zamanın şartları gereği hayvancılığın ağır bastığı Türk toplumunda "mal" olarak tabir edilen (aynı kullanım hala daha mevcuttur) inek, öküz, koyun gibi büyükbaş hayvanları belirtmek için kullanılmıştır.


     Ed mal değeri kazanan şeyleri belirtmek amacıyla bir işaretleme olarak ortaya çıkmıştır. Ed tamgası çarpı şeklinde olup ince d sesini belirtmek için kullanılır.  Ayrıca ed tamgası çok farklı coğrafya ve kültürlerde aynı şekilde yani malları belirtmek içinde kullanılmıştır. Çıkış noktasını tam olarak bilemeyiz çünkü çok farklı coğrafya ve kültürlerdeki yazı sistemlerinde gerek harf olarak gerek sadece sembol olarak kullanılmıştır ve kullanılmaya devam etmektedir.


                                                                     ''ad-da'' Tamgası
     Ad tamgasıda zaman içinde gerçekleşen ses dönüşümlerinebir örnektir. Ab ve eb tamgasında gerçekleşmiş olan b>v ses dönüşümü gibi bir örnekte ad tamgasında olmuştur.

     Ad tamgası köken olarak ''adırmak'' yani ayırmaktan gelmiştir. Burada da görüldüğü gibi zaman içerisinde d sesi y sesine dönüşmüştür. Bu dönüşüm bizim kullanmış olduğumuz İstanbul Türkçesinde vardır, Kazak, Kırgız gibi Orta Asya Türk Lehçelerinde hala ''adırmak'' olarak kullanılır. Tamgada bir yada birden fazla şeyin adırılması yani ayrılmasını gösterir. Ad tamgası günümüz Türkçesinde kalın 'd' sesini belirtmek için kullanılır ve şekildeki gibi yazılır.